Over mentale gezondheid tijdens proberen zwanger te worden (TTC)

Wanneer je probeert zwanger te worden, verschuift mentale zelfzorg vaak ongemerkt naar de achtergrond. De focus ligt op schema’s, uitslagen, afspraken en wachten. Tegelijkertijd neemt de innerlijke belasting toe — juist omdat er zoveel op het spel staat en zo weinig te sturen is.

Perinatale psychiaters die werken met vrouwen in deze fase zien grofweg twee parallelle processen ontstaan.

1. De praktische kant: iets willen dóén

In het begin is er vaak een sterke behoefte aan houvast. Begrijpelijke vragen als “Doe ik het goed?”, “Moet ik meer bijhouden?” en “Wat kan ik nog proberen?” komen op. Activiteit geeft tijdelijk rust: meten, plannen, bijhouden. Zelfs handelingen waarvan bekend is dat ze geen bewezen effect hebben, kunnen een gevoel van controle geven.

Daarin schuilt ook een risico. Wanneer adviezen zich opstapelen — van diëten tot apps, van supplementen tot rigide schema’s — kan het proces juist meer spanning en mentale vernauwing opleveren. Goede begeleiding helpt onderscheiden wat ondersteunend is en wat vooral energie kost.

2. De emotionele kant: leven met onzekerheid

Wat vaak minder zichtbaar is, maar minstens zo ingrijpend, is de emotionele laag. Proberen zwanger te worden is een periode van voortdurende onzekerheid. Hoop en teleurstelling wisselen elkaar af. Verdriet, jaloezie, schuldgevoel en eenzaamheid kunnen naast elkaar bestaan.

Bij trajecten zoals IUI of IVF komt daar nog bij dat beslissingen technisch en complex zijn, terwijl de emotionele draagkracht juist onder druk staat. Ondertussen gaat het ‘gewone leven’ door: werk, relaties, sociale verplichtingen.

Over stress, vertragen en mildheid

Veel mensen krijgen goedbedoelde adviezen als “probeer te ontspannen”. Dat helpt zelden. Je angsten en zorgen kun je niet simpelweg uitzetten.

Wat wél helpt, blijkt uit zowel klinische ervaring als onderzoek: vertragen op andere vlakken. Niet minder voelen, maar minder hoge eisen stellen aan jezelf. Minder moeten. Bewuster kiezen waar je energie naartoe gaat. Kleine, lichamelijke vormen van vertraging — wandelen, stretchen, echt pauze nemen — blijken effectiever dan het streven naar ‘stressvrij zijn’.

De realiteit is: een fertiliteitstraject voelt vaak als een extra fulltime baan. Dat vraagt om ruimte. En ruimte betekent dat niet alles tegelijk kan.

Relaties, grenzen en draagvlak

Ook relaties komen onder druk te staan. Ongevraagd advies, zwangerschappen in de omgeving, babyshowers, feestdagen, verjaardagsfeestjes  — het kan allemaal confronterend zijn. Veel vrouwen voelen schamen zich voor deze gevoelens of voelen zich schuldig over gevoelens die ze ‘eigenlijk niet zouden mogen hebben’.

Wat hier essentieel is, is één plek hebben waar alles er mag zijn. Een persoon, een professional of een gemeenschap waar je wat je zegt, denkt of voelt éven niet hoeft te filteren . Tegelijk vraagt dit om grenzen: niet overal bij zijn, niet alles delen, niet altijd sterk hoeven zijn.

Weten wanneer pauze nodig is

Soms komt er een punt waarop het traject alles begint te bepalen. Wanneer plezier verdwijnt, vermoeidheid overheerst en hoop plaatsmaakt voor leegte, kan een tijdelijke pauze helpend zijn. Niet als opgeven, maar als herstel van je innerlijke draagkracht. Het besef dat je mag stoppen — of vertragen — is voor veel mensen op zichzelf al ontlastend.

Ondersteuning wanneer het traject zwaar wordt

Mentale begeleiding in deze fase gaat niet over ‘positief blijven’, maar over vanuit mildheid leren dragen wat nog onzeker is, zonder jezelf kwijt te raken. Er is nog altijd te weinig structurele aandacht voor mentale gezondheid rondom fertiliteit. Veel mensen moeten hun eigen steunstructuur bij elkaar zoeken. Juist daarom is het zo waardevol wanneer er plekken zijn waar dit onderwerp open, zorgvuldig en zonder oordeel wordt benaderd.

De Wachtkamer Club biedt ruimte om te vertragen, spanning te reguleren en weer contact te maken met wat jou ondersteunt — juist in periodes van onzekerheid en wachten. Meer informatie over De Wachtkamer Club >>